Pyrrusoverwinning

“Europe’s far-right populists fail first test” kopt CNN vandaag enthousiast op haar website. Ook andere media en politici wereldwijd reageren dat ze blij zijn dat Trump’s mini-me heeft verloren. Het is alsof we in een parallel universum leven waar verliezen winnen is en winnen verliezen. Zo heeft de VVD weliswaar acht zetels verloren maar ze vieren het alsof ze 75 zetels binnen hebben gehaald. Een bizarre vertoning: als een salesmedewerker met ballonnen en confetti de werkvloer op huppelt, jubelend dat hij net acht klanten heeft verloren, mag hij ongetwijfeld even bij zijn verbijsterde manager langskomen. En dat wordt geen vrolijk gesprek, dat moge duidelijk zijn.

Rutte zelf noemt het een overwinning op ‘fout populisme’. Populisten zeggen uit naam van het volk (populus) te spreken. In de media lees en hoor je vaak over ‘de populisten’ alsof het een politieke ideologie betreft in plaats van een communicatiestijl. Van daaruit beredeneerd zou je kunnen stellen dat er niet zoiets bestaat als ‘fout’ of ‘goed’ populisme. Want of iets fout of goed is hangt samen met aan welke kant je staat. Rutte is een populist die Wilders’ retoriek heeft overgenomen maar wel zo slim is geweest het gebezigde vocabulaire te laten marineren in een sausje van fatsoen en redelijkheid. Voor ‘fout populisme’ kan je net zo goed ‘de PVV’ invullen. Een partij waar Rutte “Niet. Nooit. Niet” mee zegt te gaan samenwerken. Wat erg lullig is voor het volk dat op de PVV gestemd heeft. Toch bijna anderhalf miljoen mensen waar Rutte en andere partijen hun middelvinger naar opsteken. Dat is natuurlijk niet nieuw: de verliezers van de PvdA steunen in de regel nooit voorstellen van de PVV in de Tweede Kamer, hoe goed ook, omdát het van de PVV komt. En het dan gek vinden dat het electoraat geen zin meer in je heeft.

Intussen lijken zowel een groot deel van de gangbare media, aanhangers van diverse partijen en diverse EU-politici even vergeten dat Wilders alsnog twintig zetels heeft gepakt, vijf meer dan hij had. Hiermee is hij een zetel groter dan het CDA en D66. Ook links heeft niet gewonnen. Ja, GroenLinks heeft een enorme winst behaald (van vier naar veertien zetels) maar de SP heeft een zetel verloren en de PvdA is finaal afgeslacht. Asscher heeft een fatsoenlijke campagne willen voeren. De VVD ging aan de haal met het overwinnen van de grootste economische crisis sinds de Tweede Wereldoorlog, de dalende werkloosheidscijfers en het begrotingsoverschot. De kiezer lijkt te zijn vergeten dat de PvdA ook deel uitmaakte van dat kabinet en daarmee haar aandeel had in de huidige economische groei. Pas in het slotdebat van de NOS zagen we een Asscher die we de hele campagne hebben moeten missen: duidelijk en fel. In wezen voerde hij een omgekeerde campagne: hij begon met zachte stem en eindigde met maaiende vuistjes. Had hij het andersom gedaan én het succes van Rutte II naar zich toe getrokken had het verlies wellicht minder dramatisch geweest.

Volgens de cijfers van onderzoeksbureau Ipsos heeft de PvdA de meeste zetels verloren aan Jesse Trudeau Klaver, die een succesvolle maar – in mijn optiek – tenenkrommende campagne voerde. Als ik een partij moet aanwijzen die populistisch superlekker bezig was, dan wordt het GroenLinks. Met partijbijeenkomsten in poptempels, opgestroopte hemdsmouwen en gillende bakvissen in het publiek waren zijn optredens opzwepend te noemen. Voor mensen die van ‘alle-handjes-in-de-lucht-laat-jullie-horuuuuuh’-speeches houden tenminste. Het betaalde zich gisteren uit in een groei van tien zetels. GroenLinks is de grote linkse winnaar maar over de volle breedte kunnen we concluderen dat rechts gewonnen heeft. Daarmee zou je je kunnen afvragen of het wel terecht is dat de halve wereld en hun stiefmoeder op de banken staan omdat het rechts-populisme heeft ‘verloren’. Ik denk het niet.

Pyrrusoverwinning
Tags: